Wyprodukowaliśmy film, który miał już swoją oficjalną premierę kinową. Przez pewien czas był dostępny w kinach, a następnie trafił na platformy streamingowe oraz do płatnej i bezpłatnej telewizji. Czy to oznacza koniec możliwości zarabiania na naszej produkcji? Otóż nie — jednym z kluczowych źródeł dodatkowych zysków jest merchandising. 

Czym jest merchandising i jakie korzyści przynosi twórcom filmowym? 

Merchandising to działalność marketingowa polegająca na tworzeniu różnego rodzaju produktów — takich jak kubki, koszulki, zabawki, gry czy figurki — przedstawiających postaci, motywy lub elementy z filmu, albo wprost nawiązujących do niego, na przykład poprzez wykorzystanie jego tytułu. 

Żeby zobrazować jak bardzo opłacalny jest merchandising najlepiej jest podać przykład filmów Star Wars, który generuje miliardowe zyski ze sprzedaży produktów z filmów.

Kiedy zacząć myśleć o merchandisingu przy produkcji filmu? 

Jeżeli jesteś producentem i chcesz zarabiać na filmie także poprzez merchandising, najlepiej będzie uwzględnić to jeszcze przed rozpoczęciem zdjęć — na etapie zawierania umów z twórcami. Z kim dokładnie i jakich umów to dotyczy? To zależy. 

Jeśli planujemy w przyszłości komercjalizować postać, elementy świata filmu czy charakterystyczne powiedzonko, konieczne jest wprowadzenie odpowiednich postanowień już w umowie ze scenarzystą. Nawet jeśli nabyliśmy prawa do scenariusza, ale bez praw do merchandisingu, takie działania mogłyby w przyszłości zostać zablokowane przez scenarzystę. 

W przypadku filmu fabularnego kluczową rolę w procesie merchandisingu odgrywają aktorzy, ponieważ to ich wizerunek będzie wykorzystywany w komercjalizacji. Negocjacje w tym zakresie nie należą do najłatwiejszych — aktorzy, a właściwie ich agenci, bardzo skrupulatnie dbają o zakres wykorzystania wizerunku. Warto jednak uregulować tę kwestię już na etapie zawierania umowy o udział w filmie. Późniejsze próby doprecyzowania zasad w aneksie mogą wiązać się z większym wysiłkiem, dodatkowymi kosztami oraz ograniczeniem naszej pozycji negocjacyjnej.

Przede wszystkim logistycznego punktu widzenia podpisanie takiego aneksu może być utrudnione- Aktor może na przykład rozpocząć zdjęcia do innego filmu i stać się trudno osiągalny. Jeśli natomiast film odniesie duży sukces w kinach, oczekiwania finansowe aktorów co do udziału w zysku z merchandaisingu będą znacznie wyższe niż na etapie zawierania umowy, gdy powodzenie projektu jest jeszcze niewiadomą.  

Jeśli zabezpieczysz już możliwość tworzenia merchandisingu w umowach z twórcami filmu, następnym krokiem będzie zawarcie umowy z producentem merchu, o czym piszemy niżej.  

Ile można zarobić na merchandisingu i od czego to zależy 

To, ile zarobimy na naszym filmie, zależy od wielu czynników. W przypadku filmów dokumentalnych czy historycznych możliwości komercjalizacji są zazwyczaj ograniczone. Odwrotnie jest w przypadku animacji dla dzieci — każde dziecko chce mieć zabawkę przedstawiającą swojego ulubionego bohatera. 

Jeżeli film jest adaptacją popularnej książki, jak na przykład Harry Potter, potencjał zarobkowy również rośnie. Generalnie możemy liczyć na większe zyski z merchandisingu, im bardziej nasz film zyskuje na popularności i wchodzi do popkultury jako pewnego rodzaju kanon. Przykładem jest Star Wars.  Szacuje się, że licencjonowanie zabawek z serii „Gwiezdne wojny” przyniosło w latach 1977–2015 około 12 miliardów dolarów, daje to łączny dochód z zabawek i innych produktów związanych z „Gwiezdnymi wojnami” szacowany na 17 miliardów dolarów w ciągu prawie 40 lat. Niewątpliwie jest niebywale osiągnięcie. 

Uzyskiwane zyski zależą jednak nie tylko od potencjału IP, ale również od warunków umów z producentami merchu. To w nich dochodzi do udzielenia licencji na treści i oznaczenia pochodzące z filmu w zamian za udział w przychodach z merchu. Istnieje wiele modeli rozliczeń, które zależeć mogą od rodzaju dystrybucji, jej wyłączności lub nie, jak również popularności IP. Przykładowo, producent popularnego IP może oczekiwać zapłaty większej kwoty z góry, już przy zawieraniu umowy, podczas gdy właścicielowi mniej znanego brandu może być trudniej wynegocjować tego typu warunki. Ponadto w umowach takich trzeba oczywiście wziąć pod uwagę warunki rozliczeń ustalone z twórcami filmu, o których pisaliśmy w poprzednim paragrafie.   

Jeśli chodzi o samą treść klauzul umownych regulujących merchandising, warto w tej kwestii skonsultować się z prawnikiem w celu jej profesjonalnego przygotowania zabezpieczającego odpowiednio interesy producenta lub drugiej strony umowy. Jeśli masz pytania odnośnie negocjacji tego typu umów, skontaktuj się z prawnikami naszej kancelarii.